بلاگ
شهر زیرزمینی نوش آباد
شهر زیرزمینی نوشآباد رازهای سر به مهر در اعماق زمین
تصور کنید در حال قدم زدن در کوچه پس کوچههای شهری تاریخی هستید، در حالی که دقیقاً زیر پای شما، دنیایی اسرارآمیز و شگفتانگیز از ۱۵۰۰ سال پیش به صورت دستنخورده باقی مانده است! شهر زیرزمینی نوشآباد که به نام "اویی" نیز شهرت دارد، بزرگترین شهر زیرزمینی جهان و از بینظیرترین شاهکارهای معماری دستکند بشر است. در این مقاله از شرکت توسعه هتلسازی دریا، قصد داریم به اعماق تاریخ سفر کنیم و رازهای این سازه حیرتانگیز را کشف کنیم. پس با ما همراه باشید.
شهر زیرزمینی نوشآباد کجاست و چطور به آن برسیم؟
شهر تاریخی نوشآباد از توابع شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان است. این منطقه باستانی در فاصله حدود ۷ کیلومتری شمال شهر کاشان واقع شده و در زیر بافت قدیم شهر کنونی نوشآباد جا خوش کرده است.
• مسیر دسترسی از تهران: برای سفر از تهران (مسافتی حدود ۲۴۴ کیلومتر)، وارد اتوبان قم شده و مسیر را به سمت کاشان ادامه دهید. با دیدن تابلوی خروجی آران و بیدگل، مسیر خود را تغییر دهید تا قبل از رسیدن به آران و بیدگل، تابلوی راهنمای نوشآباد را مشاهده کنید.
• مسیر دسترسی از کاشان: اگر در کاشان اقامت دارید، تنها با طی کردن مسافتی بین ۷ تا ۱۴ کیلومتر (حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه رانندگی) به این شاهکار تاریخی خواهید رسید.
داستان کشف ناگهانی پایتخت انوشیروان
واژه نوشآباد از ریشه «انوشه» به معنی جاویدان و بیزوال میآید؛ شهری که دهخدا نیز از آن به عنوان مکانی خوش و خرم یاد کرده است. این شهر در دوره انوشیروان ساسانی یکی از پایتختهای حکومت بوده است.
با این حال، تا اوایل دهه ۱۳۸۰ هیچکس از وجود چنین پهنه وسیعی در زیر زمین باخبر نبود! داستان از این قرار است که در سال ۱۳۸۳، شهروندی در خانه خود مشغول حفر چاه بود که ناگهان با کلنگ خود راه به فضایی تاریک و رمزآلود در اعماق زمین پیدا کرد. باستانشناسان وارد عمل شدند و پس از بررسیهای اولیه، این اثر ارزشمند در سال ۱۳۸۵ با شماره ۱۵۸۱۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
چرا به این شهر زیرزمینی «اویی» میگویند؟
در زبان محلی، کلمه «اویی» یا «اوئی» به معنی «آهای» است. دو نظریه جالب برای این نامگذاری وجود دارد: ۱. برخی کارشناسان معتقدند به دلیل ساختار تو در تو و دالانهای تاریک، مردم در این شهر گم میشدند و برای پیدا کردن یکدیگر، فریاد میزدند: «اویی». ۲. برخی دیگر بر این باورند که مقنیان و سازندگان شهر در زمان حفر این سازه، از این واژه برای صدا زدن یکدیگر استفاده میکردند.
معماری حیرتانگیز و ساختار طبقات شهر اویی
وسعت این شهر دستکند بیش از ۱۵ هزار مترمربع تخمین زده میشود و ساختار متراکم آن در ۳ طبقه و در عمق ۴ تا ۱۶ (و گاهی تا ۱۸) متری زمین به صورت عمودی و افقی گسترده شده است. جنس زمین این منطقه بسیار سخت است، تا جایی که باستانشناسان حدس میزنند پیشینیان برای کندن آن احتمالا از ابزارهایی از جنس الماس استفاده کردهاند!
در حال حاضر تنها بخش کوچکی از این شهر (حدود ۴۰۰ متر) برای بازدید عموم آماده است و بررسی بخشهای دیگر به دلیل پیچیدگیها و آسیبهای ناشی از سیلابهای گذشته همچنان ادامه دارد.
بررسی ویژگیهای طبقات سهگانه:
• طبقه اول: شامل دالانهای پیچدرپیچ و راهروهای زاویهداری است که دید مستقیم به فضای بعدی را غیرممکن میکرد. این طبقه بیشتر جنبه دفاعی داشته و برای گمراه کردن و غافلگیری دشمنان و تعقیبکنندهها ساخته شده بود.
• طبقات دوم و سوم: این طبقات محل اصلی اسکان موقت خانوادهها، اتاقها و حجرههای کوچک (با ابعاد ۲ در ۲ متر)، انبار آذوقه و مواد خوراکی بوده است.
نبوغ نظامی و مهندسی در پناهگاهی امن
شهر زیرزمینی نوشآباد به هیچ وجه برای زندگی دائمی ساخته نشده بود، بلکه یک دژ نظامی و پناهگاه دفاعی موقت برای حفظ جان و مال مردم در زمان ناامنی و هجوم دشمنان (به ویژه در زمان حمله مغولها و تیموریان) بود. مهندسی این شهر نشاندهنده هوش بالا و ذکاوت طراحان آن است:
• ساختار چاهکهای دفاعی: راههای ارتباطی بین طبقات، چاهکهایی عمودی به ارتفاع ۳ تا ۵ متر بودند. ورود به این چاهکها بسیار سخت بود؛ فرد باید ابتدا به صورت عمودی پایین میرفت و سپس مسیر به شکل افقی و رو به بالا تغییر میکرد. این طراحی، قدرت تهاجمی دشمن را به صفر میرساند و مدافعان در بالای چاهک، تسلط کاملی بر مهاجمان داشتند. همچنین تختهسنگهایی برای مسدود کردن چاهکها و قلوهسنگهایی برای کوبیدن بر سر دشمن در کنار آنها تعبیه شده بود.
• سیستم روشنایی: در جایجای دیوارهای گلی شهر، بخشهای کوچکی به عنوان جاچراغی تراشیده شده بود که محل قرارگیری چراغهای پیه_سوز بودهاند تا دالانها را همیشه روشن نگه دارند.
• سیستم تهویه اعجاببرانگیز: یکی از بزرگترین رازهای این شهر، نحوه تامین اکسیژن است. تهویه هوا از طریق کانالهای U شکل متصل به سطح زمین و ایجاد گردش هوا بر اساس اختلاف فشار انجام میشد. از سوی دیگر، طراحان این دالانها را در کنار جریان آب قناتها احداث کرده بودند تا هوای خنک و مطبوع در زیر زمین جریان داشته باشد.
راهنمای بازدید و ورودیهای شهر زیرزمینی
با وجود راههای ورودی متعدد از چاههای خانگی، امروزه بازدید از شهر اویی از طریق دو ورودی اصلی (که در سالهای اخیر با آبانبارهای ۵۰۰ ساله دوره صفویه ادغام شدهاند) امکانپذیر است:
• ورودی شماره ۱: این ورودی در عمق ۱۱ متری قرار دارد و فضای محدودتری دارد. ساختار آن شبیه به یک سوئیت تکخوابه همراه با سرویس بهداشتی ابتدایی و ایستگاه نگهبانی است که کارشناسان احتمال میدهند محل استقرار حاکم یا کدخدای شهر بوده است. این ورودی به دلیل رطوبت بالا فقط در ایام خاصی مثل عید نوروز و فصل گلابگیری باز است.
• ورودی شماره ۲: این ورودی که در تمام طول سال باز است، در عمق ۱۲ متری قرار دارد. شما باید از حدود ۴۵ الی ۵۰ پله آبانبار پایین بروید تا به راهروهای اصلی هدایت شوید. در این بخش میتوانید اتاقهای تو در تو، محل سکونت خانوادهها و انبار غذا را به وضوح ببینید.
تجربه طعم اصیل قهوه انوشه!
پس از اتمام بازدید، وقتی از پلههای شهر زیرزمینی بالا میآیید، وارد کافهای سنتی به نام «انوشه» میشوید. در این کافه، رسم قدیمی و فراموششده مردم نوشآباد احیا شده است و با نوعی قهوه سنتی که آمادهسازی و دمکشیدن آن با ادویههای شرقی و شکر حدود ۵ ساعت زمان میبرد، از شما پذیرایی میشود.
بهترین زمان سفر به نوشآباد
اگرچه هوای داخل شهر زیرزمینی مرطوب و نسبتا معتدل است و در هر فصلی میتوان از آن بازدید کرد، اما بهترین زمان برای سفر به این منطقه کویری، سه ماهه بهار (به ویژه اردیبهشتماه همزمان با آیین گلابگیری) و ماههای پاییزی است که هوا در ایدهآلترین حالت خود قرار دارد.
جمعبندی و تجربه یک سفر خاطرهانگیز با هتلسازی دریا
شهر زیرزمینی نوشآباد، فراتر از یک جاذبه گردشگری، یک سفر مهیج به اعماق تاریخ و نبوغ معماری ایرانی است. اگر شما هم مشتاق هستید تا دالانهای اسرارآمیز شهر سایهها را از نزدیک ببینید و ماجراجویی بینظیری را در کنار خانواده رقم بزنید، زمان را از دست ندهید.
برای داشتن یک سفر آرام، باکیفیت و در عین حال اقتصادی، شرکت توسعه هتلسازی دریا در کنار شماست. شما میتوانید با تهیه کارتهای تخفیف هتل شرکت توسعه هتلسازی دریا، هزینههای اقامتی خود را به شکل چشمگیری کاهش داده و با خیالی آسوده از بابت محل اقامت، سفری کمهزینه و خاطرهانگیز را به خطه تاریخی کاشان و شهر شگفتانگیز نوشآباد تجربه کنید. با هتلسازی دریا، هوشمندانه و باکیفیت سفر کنید!
